İŞÂRÎ TEFSİR GELENEĞİNDE COĞRAFİ UNSURLARIN YORUMLANMASI: EL-BAḤRÜ’L-MEDÎD ÖRNEĞİ

Abdurrahim Kaplan

Özet


Hz. Peygamber'in vefatından sonra fetih hareketleri hız kazanmış, İslâm coğrafyası genişlemiş, farklı milletlerden İslâm'a katılımlar artmıştır. Kur'ân'ın anlaşılma çabası herkes tarafından önemsenmiş ancak her fırka Kur'ân'ı kendi görüşü doğrultusunda yorumlamayı tercih etmiştir. Şüphesiz ki bu fırkalardan biri de tasavvuf ehlidir.  Kur'ân'ın işârî tefsiri İslâm'ın ilk yıllarında ortaya çıkmış ve mutasavvıflar arasında yayılarak zamanla Kur'ân tefsirinde bir yöntem olarak benimsenmiştir. Seyrü sülûk ve tasavvuf ehline görünerek zâhirî mânadan kopmadan ayetleri sezgisel (keşfi) yönden yorumlama şeklinde kabul edilen işârî tefsir, son dönemde üzerinde birçok çalışma yapılan tefsir yöntemidir. Çalışma konumuzu oluşturan İbn Acîbe'nin (ö. 1224/1809) "el-Barü’l-medîd fî tefsîri’l-urʾânil-mecîd" adlı eseri, zâhirî ve bâtınî yorumları cem eden ancak daha çok işârî yöntemle kaleme alınmış bir eserdir. Eser ile ilgili birçok çalışma yapılmış ancak tespit ettiğimiz kadarıyla coğrafi unsurların yorumlanmasıyla ilgili bir çalışma yapılmamıştır. Bu çalışmada coğrafi unsurları dört ana başlık altında ele aldık. Bunlar: Atmosfer (hava Küre), Litosfer (taş küre), Hidrosfer (su küre) Biyosfer (canlı Küre) dir. İşârî yöntemle yazılmış bu eserde coğrafi unsurlarla ilgili ayetlerin nasıl yorumlandığı tarafımızca merak edilmiş ve bu minvalde çalışma yapılmıştır.

 


Anahtar Kelimeler


Tefsir, İşârî Tefsir, İbn Acibe, el-Baḥrü’l-medîd, coğrafi unsurlar.

Referanslar


Kaynakça

Ahmed, b. Hanbel, Müsned, İstanbul: Çağrı yayınları, 1992.

Akpınar, Ali. "İşârî Tefsir ve Kuşeyrî'nin Besmele Tefsiri". Tasavvuf: İlmî ve Akademik Araştırma Dergisi, 3/2002.

Ateş, Süleyman. İşârî Tefsir Okulu. Ankara: Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları, 1974.

Ay, Mahmut Ay. Ahmed b. Acîbe ve İşârî Tefsir Açısından “El-Bahru'l-Medîd, İstanbul: Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2009.

Beğavî, Ebû Muhammed el-Hüseyn b. Mes’ûd. Tefsîru’l-Beğavî (Meâlimü’t-Tenzîl). nşr. Hâlid Abdurrahmân el-Akk-Mervan Sevâr, Beyrut: Dâru’l-Ma’rife, 1995.

Beyzâvî, Nâsırüddîn Ebû Saîd Abdullah b. Ömer b. Muhammed. thk. Muhammed Abdurrahman Maraşlî, Envârü’t-tenzîl ve esrâru’t-te’vîl. Beyrut: Daru İhyau turasi'l-Arabî, 1418.

Demir, Şehmus. "Kur’an’ın Bilimsel Veriler Işığında Yorumlanmasına Eleştirel Bir Yaklaşım, Tarihten Günümüze Kur’an’a Yaklaşımlar", İstanbul: İlim Yayma Vakfı Kur'ân ve Tefsir Araştırması, 2010.

Ebû İshak Ahmed b. Muhammed es-Sa’lebî. el-Keşf ve’l-Beyân fî Tefsîri’l-Kur’ân. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2004.

Gördük, Yunus Emre. İşârî Tefsirin Mahiyeti, Meşruiyeti ve Bâtınî Yorumdan Farkı. Marife: Dini Araştırmalar Dergisi. 11/2011.

Hâtimî, Muhyiddîn Muhammed b. Alî b. Muhammed el-Arabî et-Tâî. Tefsiru’l-Kur’an. thk. Mahmud Mahmud Ğuraf, Dimaşk: Matbaatu’n-nadr, 1439.

İbn ʻAcîbe, Ebu’l-Abbas Ahmed b. Muhammed el-Mehdi el-Hasanî el-Fâsî. el-Bahru’l-medîd fî tefsîri’l-Kur’âni’l-Mecîd. thk. Ahmed Abdullah el-Kureşî Ruslân, Kâhire: y.y.,1997.

İbn Kesîr, Ebû’l-Fidâ İsmail b. Ömer. Tefsîru’l-Kur’ani’l-ʽAzîm. thk. Sâmî Muhammed b. Selâme, Beyrut: Dâru Taybe, 1999.

İsfahânî, Ebû’l-Kasım el-Hüseyin b. Muhammed er-Râgıp. el-Müfredât fî garîbi’l-Kur'ân. Dımaşk: Dârü’ş-şâmiye, 1412.

Karslı, İbrahim Hilmi. "Kur’an’ın Bilimsel Tefsiri Üzerine Bazı Mülahazalar". Ankara: Diyanet İlmi Dergi. 16/2010.

Kâsımi, Cemâleddin Muhammed b. Muhammed Saîd. Mehâsinü’t-Te’vil. Beyrut: Darül-Kütubil-İlmiyye, 1418.

Kuşeyrî, Ebü’l-Kasım Abdülkerim b. Hevâzin b. Abdilmelik. Leṭâʾifü’l-işârât. Mısır: Hey'etü'l-Mısriyye, ts.

Mâverdî, Ebu’l-Hasan Ali b. Muhammed. en-Nüket ve’l-uyûn. thk: İbn Abdilmaksûd b. Abdirrahîm, Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, ts.

Nesefî, Ebu’l-Berekat Abdillah b. Ahmed b. Mahmud. Medârikü’t-Tenzîl ve Hakâiku’t-Te’vîl. Dâru’l-Kelimi’t-Tayyib, Beyrut, 1998.

Râzi, Fahruddin. Mefâtîhu’l-Gayb. Beyrut: Dâru İhyâ et-türasi'l Arabî, 1420.

San‘ânî, Abdürrezzâk. Tefsîru Abdürrezzâk. thk. Mahmud Muhammed Abduh, Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1419.

Selvî, Dilaver. "Ahmed İbn Acibe el-Haseni’nin Hayatı, Eserleri ve Tefsirdeki Metodu", Marife: Dini Araştırmalar Dergisi, 10/2010.

Taberî, Ebû Cafer İbn Cerîr. Câmi‘u’l-beyân fî te’vîli âyi’l-Kur’ân. thk. Ahmed Muhammed Şakir, Beyrut: Müeessesetü’r- risâle, 2000.

Tantâvî b. Cevherî el-Mısrî. el-Cevâhir fî tefsîri’l-Ḳurʾâni’l-kerîm. Mısır: Daru Nahda, 1997.

Uludağ, Süleyman. "İşârî Tefsir". Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, 23: 425. İstanbul: TDV Yayınları, 2001.

Yahyâ b. Sellâm. Tefsîru Yaḥyâ b. Sellâm. thk. Hind Şelbî, Beyrut: Daru'l-Kütübi'l-İlmiyye, 2004.

Yıldırım, Ahmet. Hadisleri Anlamada İşârî Yorum. Süleyman Demirel Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 2004/2, sayı: 13, s. 20.

Yıldırım, Celal. İlmin Işığında Asrın Kur’an Tefsiri. İzmir: Anadolu Yayınları, 1989.

Zemahşerî, Ebuʼl-Kasım Cârullah Mahmud b. Ömer. Tefsîruʼl-Keşşâf ‘an Hakaikiʼt-Tenzîl ve ‘Uyûniʼl-Ekavîl fî Vücûhiʼt-Teʼvîl. Beyrut: Daru'l-Kütübi'l-Arabî, 1408.

Zuhaylî, Vehbe b. Mustafa. Tefsîru’l-münîr. Dımeşk: Dâru’l-Fikr, 1418.

Zürkânî, Muhammed Abdu'l-Azîm. Menâhilu’l-İrfân fî Ulûmi’l-Kur’ân. Beyrut: Dâru’l-Kitâbi’l-Arabî, 1996.




DOI: http://dx.doi.org/10.17540/hy.v14i27.549

Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.


DERGİMİZDE İSNAD ATIF SİSTEMİNİ KULLANDIĞIMIZ İÇİN DİPNOT VE KAYNAKÇADA YAZARLARIMIZDAN ZOTERO PROGRMAINI KULLANMALARININ FAYDALI OLACAĞINI DÜŞÜNÜYORUZ. BU SEBEPLE AŞAĞIDAKİ LİNKTEN ZOTERO KULLANIMIYLA İLGİLİ VİDEOYU İZLEMNİZİ TAVSİYE EDİYORUZ.

 

Zotero Kullanımı

 

 BİLGİ PAYLAŞTIKÇA ÇOĞALIR...


 

                                                  Creative Commons Lisansı

Bu eser Creative Commons Atıf-GayriTicari 3.0 Yerelleştirilmemiş Lisansı ile lisanslanmıştır.