İSLAM'DA ZÜHD HAYATI

Emre Kantik

Özet


Lügatte rağbet etmemek, meyletmemek, terk etmek gibi mânâlara gelen zühd kavramının İslâmî yaşantıda özel bir yeri vardır. Kur’ân’da ise bizzat mevcut olmamasına karşın ıstılâhi içeriğindeki; dünya hayatının geçici, oyun, eğlence, metâ’ ve âhiret yanında kıymetsiz olduğunu vurgulayan ifadeler birçok âyet-i kerîmede geçmektedir. Bu kavramın müslüman hayatındaki önemini, Peygamberimiz’den (s.a.v) nakledilen çok sayıdaki rivâyetlerden de anlamaktayız. Kendisi en mükemmel seviyede bir zühd hayatı yaşayıp; ümmetine de sade, dünyanın kaygılarından uzak ve âhiret odaklı bir hayat yaşamalarını tavsiye etmiştir. Bu kavram İslâmî İlimler içerisinde özellikle Tasavvuf alanında ayrı bir öneme sahiptir. Tasavvuf tarihinin, asr-ı saadetle başlayıp ilk iki asrı içine alan dönemine zühd dönemi denilmiştir. Bu dönemdeki sûfilerinden her biri zühdü; fıtrî temayülleri, içinde bulundukları makamlar ve gerçekleştirdikleri manevî tecrübelere dayalı olarak çeşitli şekillerde yorumlamışlardır. Özellikle de kişinin malı mülkü tamamen terk etmeden, hırs ve arzulardan sıyrılıp Allah’a tevekkül ederek, O’nun rızasını kazanmayı ana gaye edinmesi gerektiği vurgulanmıştır.

ABSTRACT:

The concept of the mentality, which comes to mean such as not demanding, bending, abandoning something in the dictionary, has a special place in Islamic life. Despite the fact that it is not present in the Qur'an, the content of the divine; Statements that emphasize that world life is worthless besides temporary, game, entertainment, commodity and hereafter are mentioned in many verses. We also understand the importance of this concept in Muslim life from many narrations conveyed from our Prophet (pbuh). He lives a perfect life of venues; plain in the ummah We also understand the many narrations that have been transmitted. He recommended that the ummah should live a life that is simple, free from world anxieties and hereafter. This concept has a special importance in Islamic Sciences especially in the field of Sufism. The era of Sufism history, which started with century happiness and included the first two centuries, was called the zühd period. Each of his Sufis in this period was the mind; They interpreted the fitting tendencies in various ways, based on the authorities they were in and the spiritual experiences they had performed. It was also emphasized that the person should be stripped of hirs and desires and encouraged Allah, without leaving his property, and encouraging God to gain his consent.


Anahtar Kelimeler


Ascetic, takwa, world, hereafter, the self, Zühd, takva, dünya, âhiret, nefs

Referanslar


Abdulbâki, Muhammed Fuâd. “Vky”. el-Mu’cemü’l-müfehres li-elfâzi’l-Kur’âni’l-Kerîm. Kahire: Dâru’l-Kütübi’l-Mısriyye, 1364.

Alusi, Şihabüddin es-Seyyid Mahmud. Ruhu'l-meani fi tefsiri'l- Kur'âni'l Azim ve’s-seb’il-mesâni. Beyrût: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1414.

Ateş, Süleyman. İslâm Tasavvufu. İstanbul: Yeni Ufuklar Neşriyat, 1992.

Beyhakî, Ebûbekr Ahmed b. Hüseyin. Kitâbü’z-Zühdi’l-kebîr. Thk. Amir Ahmed Haydar, Beyrût: Müessesetü’l-Kütübi’s-Sekafiyyeti, 1996.

Beydâvî, Nasuriddin Ebû Said Abdullah. Envaru’t-tenzil ve esraru’t-tevil. Beyrût: Dâru İhyai’t-Turasi’l-Arabî, 1418.

Bilgin, Mustafa. “Herim b. Hayyân”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 17: 227. Ankara: TDV Yayınları, 1998.

Buhâri, Ebû Abdillah Muhammed İbn-i İsmail. el-Camiu’s-sahih. Berût: Dâru İbni Kesîr, 2002.

Burûsevî, İsmail Hakkı. Tefsiru rûhu'l-beyân. Matbuatun Osmaniyye, 1330.

Cevziyye, İbn Kayyım Ebû Abdullah Şemseddin Muhammed. Medâricü’s-sâlikîn. Beyrût: Dâru’l-Kitabi’l-Arabiyye, 1416.

Cürcânî, Ali b. Muhammed eş-Şerîf. Ta’rîfât. Beyrût: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1403.

Cebecioğlu, Ethem. Tasavvuf Terimleri ve Deyimleri Sözlüğü. Ankara: Rehber Yayınları, 1997.

Ceyhan, Semih. “Zühd”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 44: 530. Ankara: TDV Yayın-ları, 2013.

Çankı, Mustafa Namık. Büyük Felsefe Lügatı. İstanbul: Cumhuriyet Matbaası, 1954.

İbn Düreyd, Ebû Bekir Muhammed b. el-Hasan. “Dzh”, “Btl”. Cemheratü'l-lüga. Beyrût: Dâru’l-İlm lilmeleyin, 1987.

Ebû Dâvûd, Süleyman İbni’l-Eşas es-Sicistani. Sünen-i Ebi Dâvûd. Riyad: Beytü’l-Efkari’d-Düveliyye.

Eraydın, Selçuk. Tasavvuf ve Tarikatlar. 5. Baskı, İstanbul: Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları, 1997.

el-Kasım b. Sellam, Ebû Ubeyd. Garibu’l-hadis. Haydarabad: Matbuatu Dairati’l-Mearifi’l-Osmaniyye, 1384.

Ezherî, Muhammed bin Ahmed. “Hzd”. Tehzîbü’l-lüga. Beyrût: Dâru İhyai’t-Turasi’l-Arabî, 2001.

Fîrûzâbâdî, Muhammed bin Yakub. “Zhd”. el-Kamusu’l-muhit. Beyrût: Müessesetü’r-Risaleti li’t-Tabâati, 1426.

Gazzalî, Muhammed Ebû Hamid. İhyau ulumi’d-din. Beyrût: Dâru İbni Hazm, 2005.

Gazzalî, Muhammed Ebû Hamid. el’Münkızü mine’d-Dalal. Mısır: Dâru’l-Kütübi’l-Hadisiyyeti.

Geylânî, Muhyiddin Ebi Muhammed Abdilkâdir. el-Fethu'r-Rabbanî ve'l-Feyzu'r-Rahmanî. Köln-Bağdat: Menşuratü’l-Cemel, 2007.

Hâkim, Muhammed b. Abdullah en-Nisaburî. el-Müstedrek ale’s-sahihayn. Beyrût: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1422/2002.

Hamidullah, Muhammed. İslâm Peygamberi. trc. Sâlih Tuğ, 5. Baskı, İstanbul: İrfan Yayınları, 1995.

İbn Âşûr, Muhammed Tahir. Tefsîru’t-tahrîr ve’t-tenvîr. Tûnus: ed-Dâru’t-Tûnusiyye li’n-Neşr, 1984.

İbni Fâris, Ebû’l-Hüseyn Ahmed. “Zhd”, “Vky”. Mu’cemu mekâyîsi’l-lüga. Thk. Abdusselam Mu-hammed Harun, Dâru’l-Fikr, 1399.

İbni Hanbel, Ahmed. Zühd. Beyrût: Dâru'l-Kütübi'l-İlmiyye, 1999.

İbn Kesîr, Ebü'l-Fida İsmail. Tefsiru'l-Kur’âni'l-Azim. Dâru Tayyibe li’n-Neşri ve’t-Tevzi, 1420.

İbn Mâce, Ebû Abdillah Muhammed bin Yezid el-Kazvini. Sünen-i İbn Mâce. Beyrût: Dâru’l-Fikr, 1424/2003.

İbn Manzûr, Ebû’l-Fadl Muhammed b. Mükerrem. “Zhd”, “Mtʿ”, “Vky”, “Btl”. Lisânu’l-Arab. Beyrût: Dâru Sadır, 1414.

İbni Mübârek, Abdulah. Kitâbü’z-Zühd ve’r-rekâik. Thk. Habiburrahman Azamî, Beyrût: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1386.

İsfehanî, Râğıb. “Zhd”. el-Müfredâtü fi garîbi’l-Kur’ân. Beyrût: Dâru’l-Kalem, 1412.

İzutsu, Toshihiko. Kur’ân’da Allah ve İnsan. trc. Süleyman Ateş, Ankara: Ankara Üniversitesi Bası-mevi, 1975.

K‏âşânî, Kemalüddin Abdürrezzak b. Ebi’l-Ganaim Muhammed. Letaifu’l-a’lâm fî işarâtı ehli’l-ilhâm. Kahire: Mektebetü’s-Sekafeti’d-Diniyye, 1426/2005.

Kelabazi, Ebû Bekir Muhammed. et-Taarruf li-mezhebi ehli’t-tasavvuf. Thk. Mahmud Emin en-Nevevi, Kahire: el-Mektebetu’l-Ezheriyyetu li’t-Turas, 1992.

Kurtubî, Ebû Abdillah Muhammed b. Ahmed. el-Camiu li ahkâmi’l-Kur’ân. Kahire: Dâru’l-Kütübi’l-Mısriyye, 1384.

Kuşeyrî, Ebû’l-Kasım Abdülkerîm. er-Risâletu’l-Kuşeyrîyye fi ilmi’t-tasavvuf. Haz. Ma’ruf Zerrik, Ali Abdulhamid Baltacı, Beyrût: Dâru’l-Hayr, 1993.

Kuşeyrî, Ebû’l-Kasım Abdülkerîm. Letâifü’l-İşârât. Mısır: el-Heyetü’l-Mısrıyyetü’l-Ammetü lilkitab.

Kübra, Necmuddin. Tasavvufî Hayat. Haz. Mustafa Kara, İstanbul: Dergâh Yayınları, 1980.

Mekkî, Ebû Tâlib. Kûtu'l-Kulûb. Beyrût: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1426.

Mustafa Türköz. Kur’ân ve Hadis Bağlamında Zühd Hayatı. Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi, 2007

Müslim, bin Haccac el-Kuşeyrî. el-Camiu’s-sahih. Riyad: Beytü’l-Efkari’d-Düveliyye, 1998.

Özsoy, Ömer - Güler, İlhami. Konularına Göre Kur’ân. 6. Baskı, Ankara: Fecr Yayınları, 2003.

Öztürk, Yaşar Nuri. Kur'ân ve Sünnete Göre Tasavvuf. 6. Baskı, İstanbul: Yeni Boyut Yayınları, 1995.

Râzî, Ebû Abdullah Muhammed b. Ömer Fahruddin. Mefâtîhu’l-gayb (Tefsîr-i kebîr). Beyrût: Dâru İhyai’t-Turasi’l-Arabî, 1420.

Sühreverdi, Ebû Hafs Şihabuddin. Avarifu’l-maarif. Kahire: Mektebetu’l-Kahire, 1393/1973.

Sülemî, Ebu Abdurrahmân b. Muhammed. Hakaiku’t-Tefsir. Beyrût: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1421.

Taberî, Ebû Cafer Muhammed bin Cerir. Câmiu’l-beyân fi tevili’l-Kurân. Müessesetü’r-Risale, 1420.

Tatlı, Alican. Zühd Açısından Dünya ve Nimetleri. İstanbul: Erkam Yayınları, 2005.

Tehânevî, Muhammed Ali. “Zhd”. Mevsûatü keşşâfi ıstılâhâti’l-funûn ve’l-ulûm. Thk. Ali Dehrûc, Beyrût: Mektebeti Lübnan, 1996.

Tek, Abdurrezzak. “Tebettül”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 40: 216. Ankara: TDV Yayınları, 2011.

Tirmizî, Ebû İsa Muhammed bin İsa Sevr. Câmiu’l-kebir. Beyrût: Dâru’l-Garbi’l-İslâmî, 1996.

Tüsterî, Sehl b. Abdullah. Tefsiru’t-Tüsterî. Beyrût: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1423.

Uludağ, Süleyman. “Takva”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 39: 484. Ankara: TDV Yayınları, 2010.

Uludağ, Süleyman. “Vera’”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 43: 50. Ankara: TDV Ya-yınları, 2013.

Veki b. Cerrah. Kitâbu’z-Zühd. Thk. Abdurrahman b. Abdilcebbar el-Ferîvâî, Medine: Mektebetu’d-Dâr, 1994.

Yılmaz, Hasan Kamil. Anahatlarıyla Tasavvuf ve Tarikatlar. 10. Baskı, İstanbul: Ensar Neşriyat, 2004.

Zebidî, Ebî Feyyad Muhibbuddin Muhammed Murtaza el-Huseynî el-Vasitî. “Zhd”. Tâcu’l-arûs min cevahiri’l-kamus. Dâru’l-Hidaye.

Zemahşerî, Ebû’l-Kasım Carullah. Tefsiru’l-Keşşaf an hakaiki gavamidi’t-tenzil. Beyrût: Dâru’l-Kitabi’l-Arabî, 1407.




DOI: http://dx.doi.org/10.17540/hy.v14i27.537

Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.


DERGİMİZDE İSNAD ATIF SİSTEMİNİ KULLANDIĞIMIZ İÇİN DİPNOT VE KAYNAKÇADA YAZARLARIMIZDAN ZOTERO PROGRMAINI KULLANMALARININ FAYDALI OLACAĞINI DÜŞÜNÜYORUZ. BU SEBEPLE AŞAĞIDAKİ LİNKTEN ZOTERO KULLANIMIYLA İLGİLİ VİDEOYU İZLEMNİZİ TAVSİYE EDİYORUZ.

 

Zotero Kullanımı

 

 BİLGİ PAYLAŞTIKÇA ÇOĞALIR...


 

                                                  Creative Commons Lisansı

Bu eser Creative Commons Atıf-GayriTicari 3.0 Yerelleştirilmemiş Lisansı ile lisanslanmıştır.